Stalvlieg

De stalvlieg lijkt sterk op een huisvlieg, maar is beduidend vervelender omdat deze soort bloed zuigt. In tegenstelling tot de huisvlieg bijt de stalvlieg mensen en dieren en is ze vooral een probleem op boerderijen, bij manèges en in landelijke gebieden in Vlaanderen en Wallonië. Ook in tuinen en op terrassen nabij landbouwbedrijven kan de stalvlieg flinke overlast geven, vooral in warme nazomers. De beet is pijnlijk en kan bij gevoelige personen tot lokale zwelling en jeuk leiden. In veeteeltsector veroorzaakt deze vlieg aanzienlijke economische schade door gestresseerde dieren en verminderde melkproductie.

Herkenning van de stalvlieg

• Grootte: 5 tot 7 mm, iets kleiner dan huisvlieg
• Kleur: grijs met donkere vlekken op het achterlijf en vier zwarte lengtestrepen op het borststuk
• Steeksnuit: naar voren stekende, harde steeksnuit (belangrijkste onderscheidend kenmerk met huisvlieg)
• Gedrag: landt vaak op benen en enkels, ook bij mensen; bijt actief
• Vliegen: beide geslachten zuigen bloed, in tegenstelling tot muggen waar alleen vrouwtjes bijten

Gedrag

Beide geslachten voeden zich met bloed. Een stalvlieg kan meerdere keren per dag bijten en gaat er na elke maaltijd voor enkele uren bij rusten op muren, palen of vegetatie. De bijten zijn pijnlijk omdat de vlieg een groot gat maakt met haar harde steeksnuit. Levenscyclus duurt 2 tot 3 weken bij warme omstandigheden. In de zomer kunnen populaties explosief groeien, vooral op bedrijven met veel verse mest en vochtig stro.

Risico's

• Pijnlijke beten: veroorzaken lokale zwelling, jeuk en in sommige gevallen overgevoeligheidsreacties
• Veeoverlast: dieren worden onrustig, vallen af, verminderen melkproductie en kunnen door stress ziekten ontwikkelen
• Ziekteoverdracht: kan mechanisch pathogenen tussen dieren overbrengen
• Toeristische impact: vakantiegasten op hoeveverblijven en campings ervaren de bijten als zeer hinderlijk

Preventie tegen stalvliegen

• Mesthygiëne: ruim mest en nat stro dagelijks op, dit is de belangrijkste bronbestrijding
• Composthopen: dek af en verwerk snel zodat geen rottingsprocessen op gang komen
• Ventilatie stallen: goede luchtcirculatie droogt broedmateriaal uit en maakt het minder aantrekkelijk
• Gaasnetten: beschermen openingen van stallen en woonruimtes in landelijke zones
• Regelmatige reiniging: water- en voederbakken, voegen en hoeken waar organisch materiaal zich ophoopt grondig schoonhouden

Bestrijding van stalvliegen

De bestrijding van stalvliegen is een structurele aanpak die begint bij bronbestrijding op en rond de boerderij. Zonder aanpak van broedplaatsen heeft chemische bestrijding weinig zin. Professionele bedrijven werken met een geïntegreerde plaagbeheersstrategie waarbij mestmanagement, mechanische vangsten, biologische bestrijding (parasitaire wespjes) en selectieve insecticiden worden gecombineerd.

Voor stallen bestaan specifieke vliegenbandjes, doorlopende lijmstrips en residuele spuitbehandelingen op rust- en landingsplaatsen van de vliegen. In woonomgevingen nabij boerderijen kunnen elektrische UV-vangers en horren de overlast verminderen, al blijft bronbestrijding op de broedplaats de beste oplossing. Bij aanhoudende overlast is een consultatie met een gespecialiseerde bestrijder aangewezen.