U loopt bij de doe-het-zelfzaak en u ziet ze nog liggen, die platte kartonplankjes met een kleverige laag erop. Decennialang waren lijmvallen het goedkope antwoord op muizen en ratten in huis. Sinds 1 januari 2025 zijn ze in Vlaanderen echter formeel verboden. Wie ze toch gebruikt, overtreedt de nieuwe Vlaamse Codex Dierenwelzijn. In de praktijk zien wij bij Fortix dat veel particulieren en zaakvoerders nog niet beseffen hoe ingrijpend deze wijziging is en welke alternatieven wél wettelijk en effectief zijn.
Wat de Vlaamse Codex Dierenwelzijn precies verandert
De Vlaamse Codex Dierenwelzijn vervangt de Dierenwelzijnswet uit 1986 en trad in werking op 1 januari 2025. Onder andere werd het verboden om dieren te houden die in het wild werden gevangen, om dieren te verkopen aan minderjarigen zonder toestemming van de ouders, en om particulieren thuis schapen, geiten of varkens te slachten. Voor het ongediertedossier is er echter één bepaling die elk Vlaams huishouden aanbelangt: het gebruik van lijmvallen om ratten en muizen te vangen is niet langer toegestaan. Hetzelfde geldt voor verdrinkingsvallen, waarbij het dier verdrinkt in een emmer water. De wetgever beschouwt beide methoden als dieronvriendelijk omdat de dood uren tot dagen kan duren.
De Codex bundelt tegelijk de sancties. Overtredingen op dierenwelzijnsregels kunnen oplopen tot 100.000 euro boete en in ernstige of herhaalde gevallen tot 1,6 miljoen euro en vijf jaar gevangenisstraf. Voor het gemiddelde huishouden blijft een lijmvaloverschot op zolder uiteraard niet de zwaarste casus, maar professionele bestrijders die de wet negeren riskeren aanzienlijke gevolgen.
Waarom lijmvallen vanaf nu buiten de wet vallen
De redenen voor het verbod zijn niet nieuw. Het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) publiceerde in 2021 al een uitgebreide studie over knaagdierbeheer, waaruit bleek dat lijmvallen niet enkel het beoogde dier treffen. Vogels, kleine zoogdieren, huiskatten en zelfs jonge kinderen raken geregeld in een lijmplank verstrikt. De Dierenbescherming documenteerde meerdere gevallen waarin een kat volledig moest geschoren worden om van de lijm af te komen.
Het vernieuwende element is niet dat lijm dierenleed veroorzaakt, maar dat de Vlaamse overheid daar nu een juridische grond voor heeft gecreëerd via de Codex Dierenwelzijn.
Tot 2025 bestond er geen wettelijke basis om het gebruik te verbieden, enkel om de verkoop te beperken. Dat onderscheid is vandaag opgeheven voor het gebruik. Voor de verkoop zelf blijft discussie, omdat productnormering een federale bevoegdheid is, maar u mag ervan uitgaan dat elke verdelger die in Vlaanderen werkt zich aan het gebruiksverbod moet houden.
Welke methoden u nog wél mag inzetten
De goede nieuws is dat er voldoende alternatieven bestaan, elk met hun eigen profiel. Onderstaande tabel vat samen wat Vlaamse huishoudens en bedrijven in 2026 nog veilig kunnen gebruiken voor Mus musculus en Rattus norvegicus.
Methode | Hoe werkt het | Geschikt voor | Wettelijk in Vlaanderen |
|---|---|---|---|
Klassieke slagval (snap trap) | Directe mechanische dood, milliseconden | Particulieren, kleine infestaties | Toegelaten |
Elektrische val | Elektrische schok in afgesloten kamer | Keukens, horeca, binnenmilieu | Toegelaten |
Levendvangstval | Muis of rat wordt levend gevangen | Wie niet wil doden, beperkt aantal dieren | Toegelaten, vraagt dagelijkse controle |
Anticoagulante rodenticiden | Bloedstollingsremmer, via erkende gebruiker | Grotere of terugkerende plagen | Enkel professioneel gebruik, strikte regels |
Lijmvallen | Dier kleeft vast, sterft aan uitputting | Niet meer van toepassing | Verboden sinds 01/01/2025 |
Verdrinkingsvallen | Dier valt in waterbassin | Niet meer van toepassing | Verboden sinds 01/01/2025 |
Een snap trap blijft voor particulieren de eenvoudigste legale keuze. Elektrische vallen doen het technisch beter, omdat ze geen lokaas laten rondslingeren en de knaagdieren in een gesloten kamer inactiveren. Voor wie een muizenplaag op een stedelijke zolder niet zelf kan of wil aanpakken, liggen professionele anticoagulantia onder streng biocidenregime, toe te passen via erkende gebruikers.
Wat een professionele bestrijder anders doet
Bij Fortix beginnen wij elke interventie met een inspectie ter plaatse en niet met een val. Een muizenplaag in een Leuvense rijwoning heeft zelden dezelfde oorzaak als een rattenprobleem in een Antwerps magazijn, en het behandelplan past zich daaraan aan. Een professionele aanpak combineert doorgaans drie sporen: bronidentificatie (waar komen de dieren binnen, waar nestelen ze), reductie (met toegelaten, diervriendelijke methoden in gesloten vangstations) en preventie (kieren dichten, voedselbronnen wegnemen, sanitaire maatregelen).
Dat sluit aan bij de gids Diervriendelijk beheer van ratten en muizen die de afdeling Dierenwelzijn van de Vlaamse overheid verspreidt. De beslissingsboom daarin zet nadrukkelijk in op preventie voor knaagdieren zichtbaar worden. In uw huis betekent dat: voedselresten opruimen, afval sluiten, spouwmuren controleren op kieren groter dan zes millimeter, en vochtbronnen aanpakken die knaagdieren aantrekken. Wilt u weten hoe wij dat concreet aanpakken, lees dan meer over onze muizenbestrijding.
Wat als u zelf al lijmvallen in huis hebt
Veel huishoudens hebben nog een oude voorraad lijmvallen op zolder of in de garage staan. Wat doet u ermee? Wie een lijmval nog ongeopend heeft liggen, mag die niet meer gebruiken. U kunt hem meegeven met het KGA (Klein Gevaarlijk Afval) bij het containerpark van uw gemeente. Een geactiveerde lijmval met een levend dier erop moet u niet zelf proberen te verwijderen. Bel dan een vogelopvangcentrum of een dierenarts, en voor kattenachtigen kan de lokale dierenpolitie helpen. De kans dat u bij het lostrekken huid of poten scheurt, is erg hoog.
Boetes en handhaving in de praktijk
In elke lokale politiezone is sinds 1 januari 2025 een verantwoordelijke voor dierenwelzijn aangeduid. Dit is het aanspreekpunt voor de afdeling Dierenwelzijn van de Vlaamse overheid en voor meldingen van burgers. In de praktijk zal een particulier die één lijmval vergeet weg te gooien zelden een proces-verbaal krijgen. Maar een zaakvoerder, bijvoorbeeld van een bakkerij, horecabedrijf of voedselverwerkend bedrijf dat op controle lijmvallen in dienst blijkt te hebben, loopt wel degelijk risico. Zeker als dezelfde overtreding samenvalt met een FAVV-controle waarin het plaagdierlogboek onvolledig blijkt.
Voor bedrijven in Vlaanderen is dit dus geen theoretisch issue. Wie nog met oude protocollen werkt, moet het pestmanagementplan herzien en zijn bestrijder bevragen over welke methoden nu in gebruik zijn. Vraag naar het bestrijdingsplan, de producten met toelatingsnummer, en hoe vaststellingen in het logboek worden genoteerd. Een erkende bestrijder zal dat zonder aarzelen kunnen overleggen.
Conclusie en volgende stap
Het verbod op lijmvallen in Vlaanderen is meer dan een symbolische wetswijziging. Het dwingt particulieren, zaakvoerders en professionele bestrijders om terug te kijken naar preventie en naar diervriendelijke, gecontroleerde methoden. Voor de meeste huishoudens is een klassieke snap trap voldoende voor een losstaand probleem. Wordt de plaag herhaaldelijk of structureel, dan is een professionele inspectie de beste volgende stap.
Twijfelt u of uw huidige aanpak nog binnen de nieuwe Codex valt? Reserveren kan telefonisch op +32 483 83 89 83 of via het offerteformulier op fortix.be/offerte. Wij inspecteren, adviseren en werken uitsluitend met methoden die in 2026 wettelijk en ethisch verantwoord zijn.